Илёс Зейтуллаев: «Суперлига билан хайрлашиш хавфи бор, лекин...»

Суперлиганинг 18-турида «Бунёдкор» яна мағлубиятли сериясини давом эттирди. Бу сафар улар ўз уйида қўқонликларга 0:1 ҳисобида мағлуб бўлди. Мезбонлар бош мураббийи Илёс Зейтуллаев эса матбуот анжуманида қатнашиб, саволларга жавоб қайтарди.

— Мен «мағлубият» деб айтмаган бўлардим, натижа деб айтаман. Ҳар ким воқеаларга ўз нуқтаи назаридан қарайди. Мен мураббий сифатида шуни айтишим мумкин: агар биз 5:0, 6:0 ёки 7:0 ҳисобларида мағлуб бўлганимизда, мен жуда чуқур ўйланган бўлардим. Аммо биз еттинчи ўйиндан бери минимал ҳисобларда мағлуб бўляпмиз. Демак, жамоа ҳали тирик. Албатта, айрим жиҳатларда камчиликлар бор. Лекин олдинга қараб ҳаракат қилишимиз ва охиригача курашишимиз керак.

— Сиз ўзингиз ҳам жуда тўғри таҳлил қилдингиз. Бундай майдонда комбинацион футбол ўйнаш қийин бўлди. Нима деб ўйлайсиз, бошқа услубда ўйнаш керак эмасмиди?

— Биз бошқа футбол ўйнай олмаймиз. Бу бизнинг ДНКмизда йўқ. Бизнинг ўзлигимиз — академиядан бошлаб «Бунёдкор»да шаклланган футбол услуби бор. Биз комбинацион футбол орқали ўйнашга, ҳеч бўлмаса, ҳаракат қилишга уриндик.

Майдон ҳолатини ўзингиз ҳам кўрдингиз. Бу, албатта, жуда катта муаммо. Чунки ҳозирги таркибимиздаги футболчиларнинг аксарияти баланд бўйли эмас, улар техник жиҳатдан яхши тайёрланган, қисқа паслар асосида ўйнайдиган футболчилар. Биз учун 10–15 метрлик қисқа паслар муҳим. Шунинг учун бошқа услубда ўйнай олмаймиз. Ўтган йили жамоада Луис бор эди. Ўша пайтда тирик қолиш, яъни қуйи лигага тушиб кетмаслик учун бошқа футбол ўйнардик: тўпни унга узатардик, қанотга чиқардик, кросслар қилардик. Шу орқали натижа қилишга ҳаракат қилардик. Агар менга «Андижон»га қарши яна бир марта худди шу шароитда ўйнаш имконияти берилса, яна худди шундай таркиб ва режа билан майдонга тушган бўлардим. Чунки ўйиннинг учинчи дақиқасида биз жуда оддий, тажрибали футболчи йўл қўймаслиги керак бўлган хатога йўл қўйдик. Балки дастлабки ўн дақиқада соддароқ ўйнаш керак эди. Биз ўзимиз голни совға қилдик ва рақиб бундан фойдаланди.

Умуман олганда, майдон биз истаган ёки интилаётган футболни ўйнашга имкон бермади. Техник жиҳатдан кучли футболчилар учун майдон қанчалик сифатли бўлса, имконият ҳам шунчалик кўпаяди. Тўп сакрамайди, ерда назорат қилиш осон бўлади. Шунда сен ёриб берувчи пас беришинг, бирга-бир вазиятда рақибни алдашинг ёки қанотдан тўп узатишинг мумкин. Натижа қандай бўлар эди — буни ҳеч ким билмайди. Балки яна мағлуб бўлардик, балки йўқ. Буни ҳеч ким аниқ айта олмайди.

— «Matchday»да биринчи даврада «Бунёдкор»нинг ўйинларида микрофон ва камералардан фойдаланилганини кўрганмиз. Мураббийлар ўртасидаги суҳбатлар, тактик кўрсатмалар эфирда берилган. Баъзи мураббийлар микрофонни олиб ташлашни сўрайди, чунки рақиб асосий режаларни билиб олишидан хавотирда бўлади. Сиз эса бу очиқликка қандай қарайсиз?

— Менимча, буни анча олдин йўлга қўйиш керак эди. Ҳозир Netflix орқали Артетани, Гвардиолани, Клоппни эшитиш мумкин. Улар кийиниш хонасида тактика ҳақида бемалол гапиришади. Интернетда футболда янги нарса қолмаган — деярли барчаси бор. Шунинг учун биз, Ўзбекистондаги мураббийлар нима гапираётганимиз жуда катта сир эмас. У ерда жаҳоннинг энг кучли мураббийлари ҳам тактикаларини айтиб беришяпти.

Менимча, бу мухлислар учун жуда қизиқ. Ўзбекистондаги футбол ишқибозлари футбол билан яшайди, улар ҳиссиёт билан яшайди. Нима учун уларга бошқа контент бермаслигимиз керак?

Мен бунинг ёмон томонини кўрмаяпман. Аксинча, бу одамларни футболга янада яқинлаштиради. Улар мураббийнинг ҳиссиётини сезади, футболчи қаерда ҳаракат қилаётганини кўради. Менимча, бу яхши амалиёт.

— Бизда эса, аксинча, камера яқинлашиши билан «камерани ўчиринг, овозни ўчиринг» деган ҳолатлар кўп учрайди. Сизнингча, нима учун?

— Чунки бизда шундай қараш бор: «Ҳаммасини ўзгартиряпти, демак, нимадир режалаштиряпти», дейишади. Лекин амалда беш дақиқадан кейин барибир ҳамма нарса майдонда кўринади — ким қаерда ўйнаяпти, ким қаерга ҳаракатланяпти. Одамлар эса мураббийларнинг гапларини эшитишни хоҳлайди. Сиз тўғри айтдингиз: мухлислар бошқа контент, бошқа сифатни хоҳлаяпти.

Ким қаерда ўйнаяпти, ким қаерга очиляпти — шу нарсалар уларга қизиқ. Шунинг учун мен бу масалада мураббийлар кўпроқ очиқ бўлиши керак, деб ҳисоблайман.

— Демак, сиз очиқлик тарафдорисиз?

— Ҳа, менимча, бу умуман маданий бир ютуқ бўлиши мумкин. Нимани яшириш керак, масалан? Агар сенда яширадиган ҳеч нарса бўлмаса, очиқсан, бутун ҳафта ишлагансан — нимага ниманидир яширишинг керак?
Албатта, айрим нарсаларни ошкор қилиш шарт эмас. Лекин нима учун очиқ бўлмаслигимиз керак? Масалан, бизга кимдир келса, ундан нимадир ўрганиш учун таклиф қиламиз. Нима учун ўзимиз ҳам ундан нимадир ўрганмаслигимиз керак? Фабио ҳам очиқ инсон. У билан гаплашиб, нимадир ўрганиш мумкин. Бошқа мутахассисдан яхши нарсани ўрганиш — бу имконият. Нима учун ундан фойдаланмаслигимиз керак? Шунинг учун мен кўпроқ очиқлик тарафдориман. Бу жуда яхши бўлар эди.

— Ҳозирги вазиятда жамоа нима учун ўйнаяпти? Клубда президент йўқ, мукофотлар, маошлар билан боғлиқ муаммолар бор. Шундай шароитда футболчиларни нима рағбатлантиряпти? Уларнинг мақсади нима?

— Жуда яхши савол. Биз нима учун ўйнаяпмиз? Аввало, ёшларни рағбатлантириш, уларга ишонч ва илҳом бериш учун. Албатта, ҳар бир футболчига индивидуал ёндашиш керак. Масалан, оиласи бор катта ёшдаги футболчиларни рағбатлантириш жуда қийин. Шунга қарамай, улар курашяпти, жамоани тарк этишмади, клубга ёрдам беришни хоҳлашяпти. Ёш футболчилар учун эса ўзини кўрсатиш имконияти жуда катта.

Биз қолганимиз, клубни тарк этмаганимиз учун мураббийлар штаби зиммасига катта масъулият тушди. Албатта, Суперлига билан хайрлашиш хавфи бор. Лекин мен бу клубга ва бу ёш футболчиларга ёрдам бериш учун қолганимда, ўз олдимга мақсад қўйдим: ҳар бир ўйинда охиригача курашаман. Шунинг учун ҳар бир футболчи ҳам ўз олдига шундай мақсад қўйиши керак. Қолган кучимиз билан Суперлигада сақланиб қолиш учун ҳаракат қилишимиз керак.

— Агар барибир «Бунёдкор» тақдири ҳал бўлган бўлса-чи?

— Агар ҳаммаси аллақачон ҳал қилинган бўлса, «Бунёдкор» қуйи лигага тушиши ёки клуб тарқатиб юборилиши, банкрот бўлиши керак бўлса, бу менинг қўлимда эмас. Демак, шундай бўлиши керак экан. Биз эса ўйнаймиз, машғулот ўтказамиз, курашамиз ва охиригача ҳаракат қиламиз. Чунки ўйин натижасига таъсир қиладиган жуда кўп омиллар бор. Биз машғулот қиламиз, кейин эса ҳакам ўйин охирида 12 дақиқа қўшиб бериши, пенальти белгилаши мумкин ва сен мағлуб бўласан. Шунда нима бўлади? Мураббий ёмонми? Футболчилар ёмонми? Йўқ. Сен барибир ишлашда давом этасан. Инсоннинг қадри фақат натижага боғлиқ эмас. Сен ўз қийматингни биласан, қаерга кетаётганингни ва нимани қила олишингни биласан. Менинг ёки мураббийлар штабининг қадри натижага боғлиқ эмас. Фақат натижага қараб ҳамма нарсага баҳо бериш — нотўғри. Бугун футболчилар яхши футбол ўйнашди. Шунинг учун натижа — бу шунчаки ташқи кўриниш, холос.

— Кеча U-20 чемпионатида 5:0 ҳисобида ғалаба қайд этилди. Ҳозир чемпионатда иккинчи ўринда боришяпти. Бу вазият сизда хавотир уйғотмаяптими? Айниқса, етакчи футболчиларнинг «Бунёдкор»ни текинга тарк этиб кетиш хавфи бор. Ваҳоланки, келажакда уларнинг ҳар бирини 100–200 минг долларга сотиш мумкин.

— Аввало, «дубл» жамоамизнинг мураббийлар штабига алоҳида табрик айтмоқчиман. Улар жуда яхши ишлашяпти. У ерда жуда нозик вазият бор. Футболчиларнинг юкламасини тўғри тақсимлаш керак. Айрим болалар кеча ўйнаган, бугун ҳам ўйнаган. Улар 45 дақиқа майдонда бўлган, кимдир чарчаган. Шунинг учун уларнинг ҳолатини ҳисобга олиш керак. Шунга қарамай, биз «дубль» чемпионатни имкон қадар юқори ўринда якунлашини хоҳлаймиз. Нима учун бундай бўлмаслиги керак?

Агар клуб тарқалса, клуб тугаса ёки банкрот бўлса, футболчилар қаердадир ўйнаш учун кетишлари мумкин. Чет элга кетишса — нима учун йўқ? Яхши клуб уларни сотиб олса — нима учун йўқ? Ёки ўзимизнинг етакчи клубларимиз бор: «Пахтакор», «Нефтчи», «Навбаҳор». Уларга ўтишса ҳам нима учун йўқ? Ҳозир уларнинг иккинчи ўринда бораётгани эса кўпинча клубда жиддий муаммолар бўлган пайтда юз берадиган ҳолат.

Асосий жамоа пастга туша бошлади, чунки бизда кўплаб ёш футболчилар асосий таркибда ўйнаяпти. «Дубл»дан эса деярли ҳеч ким кетмади, улар ўша ерда қолишди. Бу «Бунёдкор» ёшлари ҳақиқатан ҳам яхши футболчилар. Шунинг учун улар шундай юқори даражада ўйнаяпти. Биз бундан хурсандмиз. Уларни «Бунёдкор» академиясида жуда кўп мураббийлар тарбиялаган. Академиядаги мураббийлар ҳам улар билан жуда яхши ишлашяпти. Шунинг учун уларнинг бу натижаси — аввало, ўзларининг меҳнати ва академия мураббийларининг хизматидир.

— Охирги савол. Агар сизга Фабио Каннаваронинг ёрдамчиси бўлиш таклиф қилинса, буни қабул қилармидингиз? Сиз Италия футболи, унинг услубини яхши биласиз. Унинг ишини кузатганингизда, бирга ишлаш қизиқ бўлар эди, тўғрими?

— Қизиқ савол. Ҳозир мен фақат бугунги кун билан яшаяпман. Масалан, бугун футболчиларга қарасам, улар жуда чарчаган. Биз ҳаммамиз чарчадик. Мен бош мураббий сифатида уларни ташлаб кетишим, «Болалар, омад», деб қўйишим нотўғри бўлади. Шунинг учун кунма-кун яшаяпман ва эртага нима бўлишини ҳатто билмайман. Балки эртага келиб, менга: «Мики, меҳнатингиз учун катта раҳмат. Энди биз сизсиз давом этамиз», дейишар. Агар шундай бўлса, футболчилар билан хайрлашаман ва кейин таклифларни кўриб чиқаман. Қаерга боришимни эса Худо кўрсатади. Фабио билан ишлаш ҳар қандай мураббий учун шараф бўлиши мумкин. Лекин унинг ўз ёрдамчилари, ўзининг яхши мутахассислари бор. Шунинг учун бу ҳақда аниқ бир нарса дея олмайман.

— Лекин у ҳам ўз штабига ёрдамчилар излаяпти, тўғрими?

— Ҳа, албатта. Агар биз ўсишни хоҳласак, даражамизни оширишимиз керак. Мен ҳеч кимни яширмаяпман. Фақат шуни айтяпманки, у билан ишлаш мен учун шараф бўлар эди. Лекин у ерда ҳамма нарса банд, ўзининг одамлари бор. Бу борада айрим нозик жиҳатлар бор ва улар ҳақида гапиришни истамайман. Бу тўғри бўлмайди. Мен Ўзбекистон фуқаросиман, шу ерда катта бўлганман. Чет элга кетганман, лекин ҳеч қачон фуқаролигимни ўзгартирмаганман.

Мен ўз мамлакатимни яхши кўраман. Ҳозир фарзандларим ҳам шу ерда мактабга боришяпти. Турмуш ўртоғим ҳам ўзбек тилини ўрганяпти, ҳозир курсга ёзилди. Шунинг учун мен мамлакатимни яхши кўраман. Қўлимдан келадиган барча нарсани шу ерга, ўз футболимизга беришни, тажрибамни улашишни хоҳлайман.

— Бизда чемпионатни қўллаб-қувватлаш, футболни ривожлантириш масалалари ҳам бор. Бу борада сиз қандай фикрдасиз?

— Бу ерда ҳам ишлашимиз керак. Йўналишни тўғри белгилашимиз зарур. Чет элда ҳам шундай — одамлар очиқ, хотиржам мулоқот қилади. Мен ҳам сизлар билан очиқ гаплашяпман. Масалан, одамлар менинг нимадан хавотир олаётганимни билишади. Мен бу ҳиссиётларимни яширмаяпман», — дея Зейтуллаевнинг сўзларини келтиради Tribuna.uz мухбири.