Суперлигада 21-тур баҳслари якунига етди. Тошкентда «Локомотив» клуби яққол аутсайдер – «Машъал»ни қабул қилди ва кутилганидек мағлубиятга учратди – 3:0.
Ўйиндан кейин «Машъал» бош мураббийи Сергей Лушан матбуот анжуманида қатнашди.
— Аввало, шуни айтиш керакки, бу дастлабки икки турдан кейин мазмун жиҳатидан нимадир кўрсатган, таҳлил қилиш ва ўйлаб кўриш учун асос берган биринчи ўйин бўлди. Биз таркибни деярли тўлиқ ўзгартирдик. «Туннел охирида ёруғликни кўряпмиз», деб ҳозирча айта олмайман. Лекин ҳеч бўлмаганда, сўнгги тўққиз турдан кейин бу биз сўраган нарсаларни футболчилар бажаришга ҳаракат қилган биринчи учрашув бўлди.
Бугун беш-олти нафар ёш футболчини таркибга жалб қилдик. Ёмон эмас. Таркибда биринчи марта майдонга тушган футболчилар учун ёмон кўрсаткич эмас. Шу йўналишда ҳаракат қилишда давом этсак, қандайдир ижобий натижага эришамиз, деган умиддаман. Ҳар қандай ҳолатда ҳам бизда бошқа футболчилар йўқ.
— Сиз учун ижобий натижа нимадан иборат?
— Биринчи навбатда, бу — ўйиннинг ўзи, яъни унинг мазмуни. Асосийси эса ҳимоядаги ҳаракатлар. Агар эътибор берган бўлсангиз, ҳеч қандай фожиа бўлмади. Ҳар бир ўйиннинг дастлабки беш-ўн дақиқасида мутлақо кераксиз голларни ўтказиб юбораётгандик. Бу учрашувда ҳам болаларча хатоларга йўл қўйдик, голни ўзимизга ўзимиз олиб келдик. Лекин бу ўйин бошланишидан олдин футболчиларнинг кўзига қараб, бугун ижобий натижа бўлмаслигини тушуниб туришдан кўра яхшироқ. Бугун вазият бироз бошқача бўлди ва бу бизга ёқди.
Яна бир бор айтаман: ҳимоядаги ўйинимиз, айниқса биринчи бўлимда, нисбатан яхши чиқди. Буни ҳам инобатга олиш керакки, биз ҳимоя чизиғини тўлиқ ўзгартирдик. Энди ўйинлар давомида синаб кўрамиз. Бу позицияда яна бир қатор футболчиларимиз бор. Ҳаммасини йиғинларда эмас, айнан ўйинларда синаб кўришга тўғри келяпти.
Ҳозир олдимизда икки ҳафталик танаффус бор. Умид қиламанки, шу вақт давомида ниманидир йўлга қўя оламиз. Ҳозирча аниқ бир нарсани айта олмайман, лекин айрим ижобий белгилар бор.
Ёш футболчилар бизга ёқди. Албатта, улар жамоага ўзларининг камчиликлари билан келган, лекин, ҳеч бўлмаганда, биз талаб қилаётган нарсаларни бажаришга ҳаракат қилишяпти. Қаердадир уддалашяпти, қаердадир эса йўқ. Яна айтаман, ўйин мазмуни бизга нисбатан маъқул келди.
Албатта, натижа ёқмаётгани табиий. Лекин ҳаракатланиш учун йўлимиз бор. Биз ҳар куни ниманидир йўқ жойдан яратишга, жамоага ижобий натижа берадиган нарсани шакллантиришга ҳаракат қиляпмиз.
Бу ерда барчаси психологик ҳолатга бориб тақалади. Ҳозиргина футболчилар билан шу ҳақда гаплашдик. Улардан ҳаммасини унутиб, олдинга қарашни сўрадим. Уларга тушунтиришга ҳаракат қилдим: инсон нимагадир эришиши учун аввал тубигача тушиб, кейин яна юқорига кўтарилиши керак. Ана шунда у кимгадир айланади. Акс ҳолда, ўша жойда қолиб кетади.
Ҳозирги вазиятимиз шундайки, биз энг қуйи нуқтадамиз. Агар барчамиз биргаликда юқорига кўтарила олсак — бунинг учун битта инсон эмас, бутун жамоа ҳаракат қилиши керак — шунда нимагадир эриша оламиз.
Ўйинларда ижобий натижага эришишимиз керак. Қаердадир ғалаба қозонишимиз, қаердадир дуранг ўйнашимиз мумкин. Чунки бу ҳам психологик жиҳатдан жуда муҳим. Ҳозир бизда на машғулот жараёнида, на ўйинларда ўзига бўлган ишонч етарли даражада. Албатта, натижа ҳаммасига таъсир қиляпти.
Менинг фикримча, бу ҳолатнинг 80 фоизи биз назорат қила олмайдиган омиллар билан боғлиқ. На мен, на мураббийлар штаби, на футболчилар бу муаммони ҳал қила оламиз. Бу эса ўйинимизга, футболчиларнинг ўз кучига бўлган ишончига жуда катта таъсир қиляпти.
Масалан, машғулот жараёнида баъзи футболчиларни кузатаман — исмларини айтмайман — жуда яхши ҳаракат қилади. Икки-уч, ҳатто тўрт нафар рақибни алдаб ўта олади. Ҳимоячи бўлган футболчини эса умуман алдаб ўтиш қийин, тўпни яхши олиб қўяди. Аммо ўйин бошланиши билан гўё уларни алмаштириб қўйишгандек бўлади. Майдонга тушишидан олдиноқ футболчининг кўзига қарасангиз, у руҳан мағлуб бўлганини сезасиз.
Биз шу ёпиқ ҳалқани узишимиз керак. Бизга ўйинларда натижа керак. Дуранг керак, ғалаба керак, нимадир қилишимиз керак. Шу мақсадга етиб боришимиз лозим. Таркибни ҳам шунинг учун ўзгартиряпмиз.
Ҳозир, менимча, таркибимизнинг 70 фоизини захира ўриндиғи ташкил қиляпти. Яъни, бутун таркиб, ўйин учун заявкада асосан ёш футболчилар бор. Менимча, улар катта футболда ўзларининг салоҳиятини исботлашлари керак. Улар ҳаракат қилишяпти, лекин ҳар доим ҳам уддалай олишмаяпти. Чунки маҳорат ва тажриба етишмаяпти. Шунга қарамай, уларнинг ҳаракат қилаётгани, ўзини кўрсатишни, намоён этишни истагани кўриниб турибди. Умид қиламанки, мана шу ўйинлар орқали биз истаган нуқтага етиб борамиз.
Маош масаласига келсак, бизга қандайдир транш ажратилди. Ҳозир футболчилар бироз енгил нафас олишди, бир неча ойлик маошлари берилди. Шукр. Энди иккинчи траншни кутяпмиз. Уларнинг айтишича, бизга анча олдин берилиши керак бўлган маблағларни ҳозир ажратишяпти.
Ҳозир иккинчи транш вақти ҳам келди ва биз уни кутяпмиз. Агар ҳаммаси режа бўйича, узилишларсиз амалга ошса, молиявий жиҳатдан ҳеч бўлмаганда кейинги йиғинларни режалаштириш имкониятига эга бўламиз.
Албатта, футболчилар, ходимлар — умуман, барча инсонлар бир неча ойлаб пулсиз ишлаши жуда оғир. Умид қиламизки, ваъда қилинганидек, ишлар шу тарзда давом этади.
— Бир вақтлар «Машъал» академияси Ўзбекистондаги энг яхши академиялардан бири эди. Адашмасам, биринчи академия Мубаракда тахминан 20 йил олдин очилган. Ҳозир у ердаги вазият қандай? Қандай футболчилар шу ерда шуғулланмоқда? Умуман, академиянинг бугунги фаолияти сиз учун қанчалик қизиқ?
— Мен «Машъал» академиясида бир марта бўлганман, адашмасам, 2008–2009 йиллар оралиғида. Ўша пайтда академия бор эди. Агар ҳозир академия борми ёки йўқми, деб сўраётган бўлсангиз, ҳозир у йўқ. Балки қоғозда бордир. Аввалги академиянинг даражаси бутунлай бошқача эди. Албатта, бунинг учун молиялаштириш керак. Агар асосий жамоада пул бўлмаса, академияни қандай молиялаштирасиз? Авваллари, қанчалик эсласам, бош ҳомий «Нефтегаз» эди. Футболга маблағ ажратилса — футбол субсидияга муҳтож спорт тури — табиийки, болалар футболи, ўсмирлар футболи, ёшлар футболи, асосий жамоа ва бошқа йўналишлар ҳам ривожланади.
Менга «Машъал» академияси учун ҳам, бир пайтлар кетма-кет уч йил Осиёдаги энг яхши академия бўлган «Бунёдкор» академияси учун ҳам жуда аламли.
Молиялаштириш бўлмагани сабабли, аслида, уларнинг ҳозирги кўриши деярли йўқ. Қаранг, Жаҳон чемпионатига чиқиш — аввало, ўн икки, ўн уч, ўн тўрт, ўн беш ёшдан бошлаб қилинган меҳнатнинг натижаси. 2015 йилда, адашмасам, бир интервью берганман. Ўшанда ҳам агар Ўзбекистон терма жамоаси жаҳон чемпионатига чиқса, айнан ўша футболчилар — Шомуродов, Шукуров, Ҳамдамов ва бошқалар бўлишини айтган эдим. Биз ўша вақтдаёқ бу ҳақда гапирганмиз.
Бошқа йўл йўқ. Чунки футболчиларни тайёрлаш учун ўн йил вақт кетади ва шундан кейингина натижа бўлиши мумкин. Аммо ҳаммасини бир зумда барбод қилиш мумкин. Ҳозир, ҳатто бир йилни ҳам кутмай, футбол савияси икки-уч йил аввалги даражага нисбатан тушиб кетганини кўряпман. Бу фақат менинг фикрим эмас, мутахассисларнинг ҳам фикри. Биз доим кузатиб борамиз ва чемпионатнинг умумий савияси сезиларли даражада пасайгани кўриниб турибди.
Менинг назаримда, бу, аввало, клубларни молиялаштириш муаммоси билан боғлиқ. Албатта, хусусий молиялаштириш тизимига ўтиш керак, дейиш мумкин. Лекин бу жараён, эҳтимол, босқичма-босқич амалга оширилиши керак. Ҳозир барча жамоалар учун жуда оғир. Биз ҳамма билан гаплашяпмиз. Футболни ривожлантириш режаси асосида ишлашнинг ўзи имконсиз бўлиб қоляпти. Ҳаммамиз таназзулга юз тутяпмиз. Мен шундан қўрқаманки, агар бу ҳолат давом этадиган бўлса, жаҳон чемпионатига чиқиш ҳақидаги орзуларимиз яна мураккаблашади. Чунки янги авлод келади. Агар биз уни ҳам йўқотсак, кейин яна бир ўн йил вақт кетади.
Албатта, бу менинг фикрим. Балки бу масалани мендан яхшироқ биладиган одамлар бордир. Улар ниманидир яхшироқ тушунишлари мумкин. Лекин мен нафақат ўз нуқтаи назаримни, балки мулоқот қилиб турган кўплаб мутахассисларнинг фикрини ҳам айтяпман. Ачинарли, жуда ачинарли. Чунки мен ўзим ҳам у ерда ишлаганман. Ҳозир у ерда содир бўлаётган воқеаларни ҳатто тушунтириб беришга қийналаман. Болалар ва ўсмирлар футболи тизимини ривожлантириш учун шунча меҳнат қилиш, шунча маблағ ва куч сарфлаш, кейин эса ҳаммасини бир зумда йўқ қилиш қандай мумкинлигини тушунмайман. Албатта, клуб раҳбариятида қандайдир тизимли хатолар бўлган бўлиши мумкин. Эҳтимол, шунинг учун ҳам давлат томонидан молиялаштириш, қандайдир қўллаб-қувватлаш бўлиши керак. Лекин менга шунчаки ачинарли.
«Машъал» ҳақида эса умуман гап йўқ. У ерда шуғулланаётган болалар бор, болажонлар келиб машғулот қилишяпти. Табиийки, улар асосан маҳаллий болалар. Илгари эса бутун вилоят ва ҳудудлардан энг яхши футболчилар йиғиларди. Тошкентдан, Янгиердан, Сурхондарёдан болалар келарди. Ҳозир эса бундай тизим йўқ. Бу, тушунарлики, ривожланиш эмас, аксинча, таназзул. Жуда ачинарли», - дея сўзларини келтиради Tribuna.uz журналисти.
