«Равшан Эрматов — жаҳон ҳакамлигининг ҳақиқий афсонаси — мундиал финалини бошқарган Славко Винчич

Жаҳон футболида ўз номини тарихга ёзиб қолдирган ҳакамлар кўп эмас. Славко Винчич эса ана шундай номлардан бири. Словениялик тажрибали ҳакам Европа Лигаси ва Чемпионлар Лигаси финалларидан кейин 2026 йилги жаҳон чемпионати финали — Испания ва Аргентина ўртасидаги тарихий учрашувни ҳам бошқарди. Қолаверса, у айнан шу ўйиндан сўнг 26 йиллик ҳакамлик фаолиятига нуқта қўйди.

Аммо Винчичнинг жаҳон чемпионати финалидан кейинги суҳбати биз учун яна бир жиҳати билан алоҳида аҳамиятга эга. У одатдагидек йирик хорижий ОАВлардан бирига эмас, ўзбек журналистига — Tribuna.uz’га эксклюзив интервью берди.

Суҳбат давомида у мундиал финалига тайинланган лаҳзалари, кўз ёшлари, Месси иштирокидаги энг катта ўйиндаги босим, ҳакамликдаги энг муҳим тамойиллар, VAR, футболчилар билан мулоқот ва 26 йиллик фаолияти ҳақида очиқ гапирди.

Энг муҳими, суҳбатда Ўзбекистон футболи ва ҳакамлигига ҳам алоҳида ўрин берилди. Винчич Равшан Эрматовни «жаҳон ҳакамлигининг ҳақиқий афсонаси» деб атади, Илғиз Танташевнинг савиясига юқори баҳо берди ва Ўзбекистонда ҳакамлик анъаналари кучли эканини таъкидлади.

Жаҳон чемпионати финалини бошқарган ҳакам, 2026 йилги мундиалнинг бош қаҳрамонларидан бири ва 26 йиллик фаолиятини энг юқори нуқтада якунлаган Славко Винчич билан Tribuna.uz’нинг эксклюзив суҳбатини тақдим этамиз.

- Славко, сиз 46 ёшингизда, ФИФА жаҳон чемпионати финалини бошқарганингиздан атиги бир ҳафта ўтиб, ҳакамлик фаолиятингизни якунладингиз. Бу қарорни қачон қабул қилган эдингиз — финалдан олдинми ёки кейин?

- Мен бу қарорни финалдан олдин қабул қилганман. Аслида финални бошқаришимни билганимдан анча олдин бу қарорни қабул қилиб бўлган эдим. Жаҳон чемпионати менинг фаолиятимдаги сўнгги турнир бўлишини аллақачон белгилаб қўйган эдим. Шунча йил юқори даражада фаолият юритганимдан сўнг фаолиятимни якунлаш учун айнан шу пайт тўғри эканини ҳис қилдим.

Албатта, фаолиятим бундай якун топишини тасаввур ҳам қила олмасдим. Карьерамни жаҳон чемпионати финали билан якунлаш — ҳатто хаёлимга ҳам келмаган даражадаги воқеа эди. Финал менинг қароримни ўзгартирмади, шунчаки фаолиятимнинг якунини мукаммал қилди.

- Испания — Аргентина финали, шубҳасиз, ҳакамлик фаолиятингиздаги энг муҳим учрашув бўлган. Бу ўйинга тайёргарлик жараёнида оддий учрашувларга қараганда нималарга кўпроқ эътибор қаратдингиз? Ҳакам ҳам жаҳон чемпионати финали олдидан футболчи каби ҳаяжон ва босимни ҳис қиладими?

- Энг муҳими, тайёргарлик жараёнини имкон қадар одатдагидек сақлаб қолиш эди. Албатта, ҳар икки жамоани жуда чуқур таҳлил қиласиз: уларнинг тактикаси, алоҳида футболчилари, юзага келиши мумкин бўлган вазиятлар, футболчиларнинг хулқ-атвори ва учрашув давомида сизга ёрдам бериши мумкин бўлган барча жиҳатларни ўрганасиз. Аммо мени шу даражага олиб келган одатий тартибни бирданига ўзгартиришни истамадим.

Ҳиссий жиҳатдан эса вазият бошқача. Бу жаҳон чемпионати финали эканини ва юзлаб миллион одам сизни кузатаётганини биласиз. Шунинг учун албатта, ҳаяжон ҳам, асабийлик ҳам бўлади. Ҳеч нарса ҳис қилмасангиз, менимча, бунинг ўзи ғалати бўларди. Лекин ўйин бошланиши билан ҳамма нарса ўзгаради. Биринчи ҳакам ҳуштаги янграганидан кейин жаҳон чемпионати финали ҳақида ўйлай олмайсиз. Сиз фақат навбатдаги вазият, навбатдаги қарор ва кейинги лаҳза ҳақида ўйлашингиз керак.

- Сизни финални бошқариш учун тайинлашган лаҳзани кўрдик. Пьерлуиджи Коллина сизни танланганингизни эълон қилганида, жуда таъсирландингиз ва ҳатто кўз ёшларингизни тия олмадингиз. Ростини айтинг, финални бошқариш учун айнан сиз танланишингизни кутганмидингиз?

- Буни кутган эдим, деб айтмаган бўлардим. Аммо, албатта, умид қилганман. Бу инсонга хос ҳиссиёт. Турнирнинг сўнгги босқичларигача етиб келганингизда ва яхши ишлаганингизни билганингизда, табиий равишда бироз орзу қилишга ўзингизга имкон берасиз. Лекин реалистик нуқтаи назардан қараганда, имкониятимни кўпи билан 20 фоиз деб ўйлагандим.

Шунингдек, жаҳон чемпионати финалига ҳакам тайинланиши фақат унинг маҳоратига боғлиқ эмаслигини жуда яхши тушунардим. Бундай қарор қабул қилинишидан олдин кўплаб омиллар ҳисобга олинади: турнир давомидаги натижалар, тажриба, умумий вазият ва ҳакамлик раҳбарияти эътибор қаратиши керак бўлган турли жиҳатлар.

Жуда кўплаб кучли ҳакамлар бор ва улардан фақат бири танланиши мумкин. Менинг ҳолатимда эса барча юлдузлар бир нуқтада туташгандек бўлди. Ҳамма нарса айнан керакли пайтда бир жойга жамланди. Шунинг учун ҳакамлик раҳбариятига, айниқса жаноб Коллина ва жаноб Бусаккага менга ҳамда жамоамга билдирган ишончлари учун чексиз миннатдорман.

Пьерлуиджи тайинловни эълон қилганида, бу ниҳоятда ҳиссиётли лаҳза бўлди. Ўша пайтда хаёлимдан жуда кўп нарсалар ўтди: оилам, жамоам, Словения, кўп йиллик меҳнатим, қийин даврлар, қурбонликлар ва фаолиятим давомида менга ёрдам берган барча инсонлар.

Шунинг учун ҳам ҳиссиётларимни тия олмадим. Бу фақат битта учрашувга тайинланганим билан боғлиқ эмас эди. Бу — бутун босиб ўтган йўлим билан боғлиқ эди ва менга футболнинг энг катта саҳнасида бу йўлни якунлаш имконияти берилганини англаш эди.

- Табиийки, финалда сизга жуда катта босим бўлган: бу жаҳон чемпионати финали эди, бутун дунё нигоҳини сизга қаратган, қолаверса, Аргентина сафида Лионель Месси майдонга тушган. Ҳиссиётларни четга суриб, майдондаги вазиятларни назорат қилишга қандай қилиб тўлиқ эътибор қарата олдингиз?

- Албатта, босим жуда катта эди. Гап спорт тақдим эта оладиган энг катта ўйин ҳақида кетяпти. Юзлаб миллион одам учрашувни томоша қилади, ниҳоятда кўп мухлислар эса унга ҳиссий жиҳатдан боғланган бўлади. Терма жамоалар ўйнаётганда эса яна бир қўшимча жиҳат пайдо бўлади — миллий ғурур, бутун бир мамлакатнинг умидлари ва футболдан анча кенгроқ бўлган ҳиссиётлар.

Мен учун эса бунинг яна бир шахсий томони бор эди. Бу ҳакамлик фаолиятимдаги сўнгги учрашув бўлишини билардим. Финалдаги ҳаракатларим ва кўрсатган ишим кўп жиҳатдан бутун фаолиятим ҳақидаги сўнгги таассуротга айланишини англардим. 26 йил давомида эришган барча ютуқларим қандайдир маънода ана шу 90 дақиқа ичида бир нуқтага жамланиши керак эди. Бу эса ўз-ўзидан алоҳида масъулият юклайди.

Лекин бундай фикрларни қарорларингизга таъсир қилишга йўл қўйиб бўлмайди. Ўйин бошланиши билан эътиборингизни майдонда содир бўлаётган воқеаларга қаратишингиз керак. Бу учрашувнинг нақадар муҳим экани, миллионлаб одамлар томоша қилаётгани ёки майдондаги футболчиларнинг исмлари ҳақида ўйлаш мумкин эмас. Сиз футболчининг исмига эмас, вазиятга ҳакамлик қилишингиз керак.

Тажриба бундай босимни бошқаришга ёрдам беради. Тайёргарлигингизга, жамоангизга ва ўзингизга ишонасиз. Эътиборингизни кейинги вазият, кейинги қарор ва кейинги лаҳзага қаратасиз. Хотиржам қолиш ва учрашувга муносиб ҳакамлик қилишнинг ягона йўли шу.

- Фаолиятингиз давомида УЕФА Чемпионлар лигаси финали, УЕФА Европа лигаси финали ва энди ФИФА жаҳон чемпионати финалини бошқардингиз. Ушбу уч финални таққосласангиз, қай бири сиз учун энг қийини бўлган ва нима учун?

- Мен уларни аслида ўзаро рейтинг қилмаган бўлардим. Чунки бу финалларнинг ҳар бири ўзгача аҳамиятга ва ўзгача салмоққа эга. Европа лигаси финали менинг Европа миқёсидаги илк йирик финалим эди. Буни инсон ҳеч қачон унутмайди. Бундай даражага биринчи марта чиққанингизда масъулият ва ҳиссиётларнинг мутлақо бошқача турини бошдан кечирасиз. Бу фаолиятимдаги муҳим босқичлардан бири бўлган.

Чемпионлар лигаси финали ва жаҳон чемпионати финали эса кўп жиҳатдан футболдаги энг катта икки ўйин ҳисобланади. Чемпионлар лигаси финали клуб футболидаги энг юқори нуқта ва ҳар бир УЕФА ҳаками орзу қиладиган учрашувдир. Ушбу финалга ҳакам сифатида танланиш — фавқулодда катта ютуқ.

Жаҳон чемпионати финали эса халқаро футболдаги энг юқори даражадаги учрашувдир. Бу ерда яна бир қўшимча жиҳат бор — терма жамоалар бутун бошли мамлакатларнинг шарафини ҳимоя қилади. Миллий ғурур, улкан ҳиссиётлар ва миллионлаб одамларнинг умидлари мавжуд.

Дунё миқёсидаги аудитория, унга бўлган эътибор ва тадбирнинг кўламига назар ташласангиз, жаҳон чемпионати финали, шубҳасиз, умуман спорт оламидаги энг катта ўйиндир. Шунинг учун финаллардан бирини бошқасидан мен учун муҳимроқ деб айтмаган бўлардим. Уларнинг ҳар бири фаолиятимнинг турли босқичларига тўғри келган, ҳар бири ўзининг қийинчиликларини олиб келган ва уларнинг ҳар бири хотираларимда алоҳида ва жуда муҳим ўринга эга бўлиб қолади.

- Ҳакамликдаги энг қийин жиҳат қоидани бузиш ҳолатини аниқлаш эмас, балки атиги бир неча сония ичида тўғри қарор қабул қилишдир. Бундай улкан босим остида тўғри қарор чиқариш қобилиятини қандай шакллантиргансиз?

- Тажриба, эҳтимол, энг муҳим омил. Қарор қабул қилишни фақат китоб ўқиш орқали ўрганиб бўлмайди. Бу қобилият юзлаб ва юзлаб учрашувлар давомида, хатолар орқали шаклланади. Баъзида нотўғри қарор қабул қилган вазиятларингиз сизга ҳамма нарса мукаммал кечган учрашувлардан кўра кўпроқ сабоқ беради.

Тайёргарлик ҳам ниҳоятда муҳим. Ҳакамликда оддий бир тамойил бор: тўғри позиция — тўғри кўриш — тўғри қарор. Агар сиз тўғри позицияда бўлсангиз, вазиятни имкон қадар яхши кўриш имконига эга бўласиз. Бу эса тўғри қарор қабул қилиш учун зарур бўлган маълумотни беради.
Яна бир муҳим жиҳат — фаолиятингиз давомида футболчилар билан шакллантирадиган ишонч. Сиз бу ишончни учрашувларга ёндашувингиз, футболчиларга бўлган ҳурматингиз ва умуман футболни яхши тушунишингиз орқали қозонасиз. Энг муҳими эса — изчиллик ва қатъият орқали бу ишончни мустаҳкамлайсиз.

Футболчилар ҳакам ўз ҳаракатларига қанчалик ишонч билан ёндашаётганини ҳис қилади. Улар сизга ишонса, ҳатто қарорингиз тўғри эканига тўлиқ ишонч ҳосил қилмаган тақдирда ҳам уни қабул қилишга кўпроқ мойил бўлади. Агар баъзида хато қилсангиз ҳам футболчиларнинг сизга бўлган ишончи вазиятни бошқариш ва учрашув назоратини сақлаб қолишингизга ёрдам беради.

Бироқ, албатта, барча нарсанинг асоси — тўғри қарор қабул қилиш. Ишонч ва шахсий авторитет қийин вазиятдан чиқиб кетишга ёрдам бериши мумкин, лекин улар ҳеч қачон сифатли ҳакамликнинг ўрнини боса олмайди.

Ва ниҳоят, ўзингизга ҳам ишонишингиз керак. Энг юқори даражадаги футболда баъзан иккиланиш қийин қарорнинг ўзидан ҳам кўпроқ зарар келтириши мумкин. Қўлингиздаги маълумотни таҳлил қиласиз, қарор қабул қиласиз ва олдинга ҳаракатланасиз.

- VAR замонавий ҳакамликни сезиларли даражада ўзгартирди. Сизнингча, VAR асосан ҳакамларга ёрдам бердими ёки баъзи ҳолатларда уларнинг майдондаги авторитетини пасайтирдими? Идеал ҳакамлик нуқтаи назаридан қараганда, VAR аслида қай даражада аралашиши керак?

- Умуман олганда, VAR футболга ҳам, ҳакамларга ҳам ёрдам берди. У ўйин тақдирига таъсир қилиши мумкин бўлган вазиятдаги аниқ хатони тузатиш имконини беради. Бу жуда муҳим. Лекин VAR ҳеч қачон ҳакамнинг ўрнига ўйинга ҳакамлик қилмаслиги керак.

Майдондаги ҳакам ўйинни назорат қилиш ва қарорлар қабул қилиш учун асосий масъул бўлиб қолиши шарт. Менимча, VAR учун идеал аралашув — ҳакам аниқ хато қилган ёки жиддий вазиятни кўрмай қолган ҳолатдир.

Аксарият вазиятларда VAR ҳакамнинг аниқ ва яққол хато қилганини жуда тез аниқлай олиши керак. Шундай ҳолатда аралашув ҳам тушунарли бўлади ва нима учун бу зарур бўлганини ҳамма англайди.

Муаммо эса видеотасвирни кўриб чиқиш жуда узоққа чўзилганда бошланади. Бир неча дақиқа давомида вазиятни турли ракурслардан кўриб, қарорни ўзгартириш учун сабаб излаймиз. Ана шу нуқтада нафақат футболчилар, балки ўйинни кузатаётган томошабинларнинг ҳам бу жараёнга бўлган ишончи сўниши мумкин.

Албатта, айрим вазиятлар ҳақиқатан ҳам мураккаб бўлади ва уларни таҳлил қилиш учун кўпроқ вақт талаб этилади. Аммо, умумий ҳолатда, агар хатони топиш учун жуда узоқ вақт изланишимизга тўғри келса, ўзимизга савол беришимиз керак: бу хато ҳақиқатан ҳам аниқ ва яққолми?

Энг яхши VAR — фақат ҳақиқатан зарур бўлган пайтда аралашадиган, қолган ҳолатларда эса ҳакам ва ўйинга табиий равишда давом этиш имконини берадиган VARдир.

- Сиз футболчилар билан мулоқот қилиш услубингиз билан ҳам машҳурсиз. Қачон футболчига нисбатан қатъий муносабатда бўлиш кераклигини, қачон эса уни тинчлантириб, бошқача ёндашув асосида мулоқот қилиш маъқуллигини қандай белгилайсиз?

- Ҳар бир футболчи ва ҳар бир вазият ўзига хос. Ҳатто бир ўйиннинг ўзида ҳам вазият ва учрашувдаги умумий кайфиятга қараб ёндашувингизни доимий равишда ўзгартириб туришингизга тўғри келади. Баъзида оддийгина табассум ёки бир-икки оғиз хотиржам гап сариқ карточкадан кўра вазиятни анча яхшироқ ҳал қилиши мумкин. Бошқа пайтларда эса футболчиларга маълум бир чегарадан ошиб бўлмаслигини кўрсатиш учун тезкор реакция, жиддий нигоҳ ёки қатъий огоҳлантириш зарур бўлади.

Ҳакам футболни қандай ўқиса, одамларни ҳам шундай тушуна олиши керак. Қачон кўпроқ мулоқот қилиш, қачон эса қатъийроқ реакция билдириш зарурлигини ҳис қилишингиз керак. Энг муҳими — ҳар бир вазиятда тўғри ёндашувни ва тўғри вақтни танлай билиш.

Мен доимо амал қилган тамойиллардан бири шу эди: яхши муомалада бўл, аммо қатъиятли бўл.

Футболчиларни ҳурмат қилинг, улар билан мулоқот қилинг ва ўйиндаги ҳиссиётларни тушунишга ҳаракат қилинг. Аммо қарор қабул қилиш ёки ўйинни назорат остида ушлаб туриш керак бўлганда, қатъиятли бўлишдан қўрқмаслик лозим. Одатда, футболчилар ҳакамнинг қарорлари адолатли, изчил ва ҳурмат асосида қабул қилинаётганини ҳис қилсалар, унинг қатъий қарорларини ҳам қабул қилишади.

- Фаолиятингиз давомида сизга энг катта таъсир кўрсатган ёки ҳакам сифатида ривожланишингизга энг кўп ҳисса қўшган инсон ким бўлган? Масалан, Пьерлуиджи Коллина билан суҳбатларингиз ва мулоқотларингиздан нималарни ўргангансиз?

- Фақат бир инсоннинг номини айтиш адолатдан бўлмайди, чунки фаолиятимнинг турли босқичларида менга кўплаб инсонлар ёрдам берган. Словениядаги фаолиятим ҳақида гапирадиган бўлсам, аввало, ҳакамликни бошлашимга ундаган ва биринчи устозим бўлган амакимни тилга олишим керак. Шунингдек, мамлакатимиз мустақилликка эришганидан кейин Словения ҳакамлиги ривожида муҳим ўрин тутган ва УЕФА Ҳакамлар қўмитаси аъзоси бўлган Вла‌до Шайнни ҳам алоҳида қайд этган бўлардим. У менинг ҳакам сифатида шаклланишимда, шунингдек, умуман Словения ҳакамлигининг ривожида муҳим роль ўйнаган.

Энг юқори даражадаги фаолиятимда эса Пьерлуиджи Коллина менинг ривожланишимга, шубҳасиз, жуда катта таъсир кўрсатган. 2010 йилда халқаро тоифадаги ҳакамга айланганимда, у УЕФА Ҳакамлар қўмитаси раиси эди. Шу маънода, халқаро даражадаги ҳакам сифатида кўп жиҳатдан унинг раҳбарлиги остида шаклландим.

У ҳакамликнинг ҳар бир жиҳатида мутлақ профессионалликни талаб қиларди. Бу тайёргарлик, хулқ-атвор ва албатта, жисмоний ҳолатни ҳам қамраб оларди. У бир нарсани жуда аниқ тушунтирарди: агар энг юқори даражада ҳакамлик қилишни истасангиз, ҳар бир йўналишда энг юқори стандартларга жавоб беришга тайёр бўлишингиз керак.

Ундан олган энг муҳим сабоқларимдан бири шу бўлди: истеъдоднинг ўзи ҳеч қачон етарли эмас. Бундай даражада тайёргарлик деярли ўта юқори даражадаги талабчанликни талаб қилади.

Шунингдек, Роберто Розетти ва УЕФА Ҳакамлар қўмитасининг ҳозирги бошқа аъзоларини ҳам албатта тилга олишим керак. Йиллар давомида улардан жуда кўп нарса ўргандим. Уларнинг кўрсатмалари, семинарлари ва кўплаб суҳбатларимиз орқали улар менга нафақат ҳакам сифатида, балки инсон сифатида ҳам ривожланишимга ёрдам беришди. Улар ҳакамликни қалбимга янада яқинлаштириб, футболга бўлган иштиёқимни янада кучайтиришди.

Мен тилга олган барча инсонлар энг юқори даражада жуда муҳим бўлган жасорат, шахсий характер ва изчилликни ривожлантиришимга ёрдам беришди. Уларнинг тажрибаси ва маслаҳатлари менда ўз кучингизга ишониш, бироқ доимо янги нарсаларни ўрганиш ва ўз устиңизда ишлашга очиқ бўлиш керак, деган ишончни янада мустаҳкамлади.

Мен учун энг қадрли жиҳат шу бўлдики, улар менга ишонишди. Шунчалик катта билим ва тажрибага эга инсонлар сизга ана шундай ишонч билдирса, бу сизга куч беради ва янада ривожланиш учун катта мотивация бўлади. Шунинг учун ортимга назар ташлар эканман, фаолиятимни кўплаб инсонлар таъсирида шаклланган узоқ йўл сифатида кўраман. Уларнинг барчасидан миннатдорман. Чунки ҳар бири менинг бугунги ҳакам ва инсон сифатида шаклланишимга ўзининг муҳим ҳиссасини қўшган.

- Сиз 2022 йилги жаҳон чемпионатида ҳам ишлаган эдингиз, 2026 йилда эса турнир финалигача етиб бордингиз. Тўрт йил ичида жаҳон чемпионатида ҳакамлик қилишда нималар ўзгарди? Бу давр мобайнида ўзингизда қандай ўзгаришларни ҳис қилдингиз?

- Футбол тобора тезлашиб бормоқда ва ҳакамларга қўйилаётган талаблар ҳам муттасил ортиб бормоқда. Технология ҳакамлик жараёнига янада чуқурроқ интеграция қилинди, таҳлил ва тайёргарлик даражаси эса ниҳоятда муфассал тус олди. Шу билан бирга, ҳар бир қарорга нисбатан жамоатчиликнинг эътибори ҳам анча кучайди. Аммо шахсан мен учун 2022 ва 2026 йиллар ўртасидаги энг катта фарқ — тажриба бўлди.

2026 йилга келиб, мен анча хотиржам эдим. Муҳитни яхши билардим, босимни қандай қабул қилишни тушунардим ва ўзимга кўпроқ ишонардим. Бундай тажрибани пулга сотиб олиб бўлмайди. Менимча, бу тўрт йил давомида бутунлай бошқа ҳакамга айланиб қолмадим. Шунчаки, аввал қандай ҳакам бўлган бўлсам, ўша ҳакамнинг янада етукроқ версиясига айландим.

- Ўзбекистонлик ҳакам Илгиз Танташев ҳам бу йилги жаҳон чемпионатида ишлади. У турнирда учта учрашувни бошқарганидан хабарингиз борми? Умуман, Ўзбекистон ҳакамлари ҳақида қандай фикрдасиз?

- Албатта, бундан хабарим бор. Мен Илгиз билан кўп йиллардан бери турли халқаро турнирлар ва ҳакамлик семинарлари орқали танишман. Биз дўст ҳаммиз. У жуда юқори савиядаги ҳакам ва менимча, АҚШда ўтказилган жаҳон чемпионатидаги ҳакамлиги буни яна бир бор намойиш этди. Жаҳон чемпионатида учта учрашувни бошқариш — катта ютуқ. Бу, шунингдек, ФИФА унга қанчалик юқори даражада ишонч билдиришини ҳам кўрсатади.

Ўзбекистоннинг ҳакамлик борасида жуда яхши анъаналари бор. Мамлакатингиз энг юқори халқаро даражада фаолият юритган ҳакамларни етиштириб чиқарган. Бу эса тасодифан юз бермайди.

Илгиз учун ҳам, Ўзбекистон ҳакамлиги учун ҳам жуда хурсандман. У ўз ривожланишида давом этишига ва келажакда яна кўплаб муҳим учрашувларга тайинланишига умид қиламан.

- Ҳамюртимиз Равшан Эрматов жаҳон чемпионатларида рекорд даражадаги 11 та учрашувни бошқаргани билан машҳур. Сиз ҳам у билан бир даврда халқаро майдонда фаолият юритгансиз. Эрматовни ҳакам сифатида қандай таърифлаган бўлардингиз?

- Равшан — жаҳон ҳакамлигининг ҳақиқий афсонаси ва жаҳон чемпионатлари тарихида ўзидан катта из қолдирган ҳакамлардан бири. Жаҳон чемпионатларида 11 та учрашувни бошқариш — фавқулодда катта ютуқ. Учта жаҳон чемпионати давомида шунча кўп учрашувга тайинланиш ФИФА унинг ҳакамлигига қайта-қайта ишонч билдирганини англатади.

Афсуски, биз бир даврда халқаро майдонда фаолият юритган бўлсак-да, шахсан учрашиш имкониятига эга бўлмаганмиз. Умид қиламанки, келажакда бундай имконият бўлади.

- Жаҳон чемпионати финали ҳакамлик фаолиятингиздаги сўнгги учрашув бўлди. Агар фаолиятингизнинг илк кунида кимдир сизга: «Бир кун келиб, жаҳон чемпионати финалини бошқарасиз ва айнан шу учрашувдан кейин ҳакамлик фаолиятингизни якунлайсиз», деган бўлса, унга ишонармидингиз?

- Асло ишонмасдим. 21 ёшимда ҳакамликни бошлаганимда, ҳатто Словения чемпионатининг олий дивизионигача етиб бориш ҳам мен учун жуда олис мақсаддек туюларди. Кейинчалик халқаро тоифадаги ҳакам бўлиш, ундан сўнг эса эҳтимол Чемпионлар лигаси, Европа чемпионати ёки жаҳон чемпионатида ишлаш ҳақида орзу қила бошлайсиз. Бироқ Чемпионлар лигаси финали ва жаҳон чемпионати финали ҳақида гап кетганда, бу деярли имконсиздек туюларди.

Агар 26 йил олдин кимдир фаолиятимдаги сўнгги учрашув айнан шундай бўлишини тасвирлаб берганида, эҳтимол, кулган бўлардим. Шу боис ҳам бунинг учун жуда миннатдорман. Мен босиб ўтган йўлимни эришиш мумкин бўлган энг юқори нуқтада якунлаш имкониятига эга бўлдим.

- Ҳакамлик фаолиятингизни якунлаганингиздан кейин нималар билан шуғулланяпсиз? Келажак учун қандай режаларингиз бор? Футболдан бутунлай кетдингизми ёки ҳали ҳам бу соҳада қолишни истайсизми?

- Ҳозирча оилам ва бизнесим учун бироз кўпроқ вақт ажратиш имкониятидан завқланяпман. Кўп йиллардан бери ўз компаниямни бошқариб келаман. Биз саноат корхоналари учун қувурлар тайёрлаш ва ўрнатишга ихтисослашганмиз ҳамда Европа бўйлаб турли лойиҳаларда ишлаймиз.

Жаҳон чемпионати сабабли қарийб икки ой давомида ишдан узоқда бўлганим учун анча кўп ишлар тўпланиб қолган эди. Шу боис ҳозир уларни тартибга солиш ва компаниянинг кундалик фаолиятига янада кўпроқ эътибор қаратиш билан бандман. Энди компаниянинг келгуси ривожига ҳам кўпроқ вақт ажратиш имконияти бор.

Аммо футбол ҳаётимнинг шунчалик катта қисмига айланганки, ундан шунчаки бир зумда воз кечиб бўлмайди, деб ўйлайман. Агар ҳакамликдаги тажрибамдан, таълим бериш, бошқарув ёки ҳакамларнинг техник жиҳатдан ривожланишига оид билимларимдан фойдаланишим мумкин бўлган қизиқарли таклиф пайдо бўлса, албатта, уни кўриб чиқаман.

Албатта, бунинг учун лойиҳа менга мос бўлиши ва унга ҳақиқатан ҳам ўз ҳиссамни қўша олишимга ишончим комил бўлиши керак.

- Аслида, ҳакамликка қандай кириб келгансиз? Ҳакамликдан ташқари профессионал фаолиятингиз нима билан боғлиқ?

- Спорт ҳар доим ҳаётимнинг бир қисми бўлган. Футбол ҳам ўйнаганман, гарчи биринчи севгим баскетбол бўлган. 18 ёшимга қадар баскетбол билан шуғулланганман.

Ўқишимга эътибор қаратиш учун спортдаги машғулотларимни камайтиришимга тўғри келганида, ҳаётимда нимадир етишмаётгандек ҳис қилдим. Амаким ёрдамчи ҳакам эди ва менга ҳакамликни синаб кўришни таклиф қилди. Шундай қилиб, ҳакамликни бошладим. Ўша пайтда бу қарор мени қаерларга олиб бориши ҳақида ҳеч қандай тасаввурга эга эмасдим.

Касбий фаолиятимга келсак, телекоммуникация соҳасида таҳсил олганман ва телекоммуникация муҳандислиги бўйича дипломга эга бўлганман. Ўз бизнесимни ташкил этишдан олдин электр энергияси ишлаб чиқарадиган давлат энергетика компаниясида ишлаганман. Компания асосан гидроэлектр станциялари орқали электр энергияси ишлаб чиқарарди.

2007 йилда ўз компаниямни ташкил этишга қарор қилдим. Мен бизнесда ўзим учун каттароқ вазифаларни синаб кўришни, шу билан бирга, вақтимни ҳакамлик фаолиятимга мослаштиришда кўпроқ эркинликка эга бўлишни истардим.

Ҳакамлик фаолиятим ривожлангани сари халқаро учрашувлар, семинарлар ва машғулотларни анъанавий тўлиқ иш куни билан бирга олиб бориш тобора қийинлашиб борарди. Бугунги кунда компаниям саноат қувурларини тайёрлаш ва ўрнатишга ихтисослашган бўлиб, Европа бўйлаб турли лойиҳаларда ишлаймиз.

Компания бошқариш тажрибаси ҳакамлик фаолиятимда ҳам менга ёрдам берди. Чунки бу икки соҳада ўхшаш жиҳатлар бор: сиз масъулиятни ўз зиммангизга оласиз, одамлар билан ишлайсиз, баъзида жуда тез ва мураккаб қарорлар қабул қилишингизга тўғри келади ва охир-оқибатда қабул қилган қарорларингиз учун жавоб беришингиз керак.

- Оилангиз ҳақида бироз гапириб берсангиз. Фарзандларингиздан бирортаси сизнинг изингиздан бориб, ҳакамлик фаолиятини танлашга қизиққанми?

- Турмуш ўртоғим Сандра билан бирга яшаймиз, икки нафар фарзандимиз бор. Ўғлим Саша 25 ёшда, қизим Уна эса 19 ёшда. 13 август куни биринчи марта бобо бўлдик — набира қизимиз Мина дунёга келди. Бу оиламизга мутлақо янги ва ўзига хос бахт олиб келди.

Фаолиятим давомида оилам мен учун доимо ниҳоятда муҳим бўлиб келган. Айниқса, ҳакамлик жуда кўп вақт, сафар ва тайёргарликни талаб қилган йилларда уларнинг қўллаб-қувватлаши беқиёс аҳамиятга эга эди.

Одатда одамлар ҳакамнинг Чемпионлар лигаси ўйинлари, Европа чемпионатлари ёки жаҳон чемпионатларига сафар қилаётганини кўришади. Аммо оила ҳам бу йўлда қанчалик кўп нарсалардан воз кечишга мажбур бўлишини кўришмайди.

Уйдан узоқда ўтказилган кўплаб дам олиш кунлари, халқаро сафарлар, машғулотлар, семинарлар ва тайёргарликлар бўлади. Сандранинг тушуниши ва қўллаб-қувватлаши, шунингдек, фарзандларимнинг ёрдами бўлмаганида, эришган натижаларимга етишиш мен учун анча қийин бўларди.
Фарзандларим ўз йўлларини танлашди. Уларнинг ҳеч бири ҳакам бўлишни истамади ва мен уларни ҳеч қачон бунга мажбурламаганман. Мен учун энг муҳими — улар ўзларига ёқадиган ишни танлашлари ва ўз орзулари ҳамда мақсадлари ортидан боришлари.

Ортимга назар ташлар эканман, ҳакамлик фаолиятим фақат менинг йўлим бўлмаганини айта оламан. Оилам ҳам бу йўлни мен билан бирга босиб ўтди. Уларнинг қўллаб-қувватлашисиз эса мен бугун эришган натижаларимга ҳеч қачон етиша олмаган бўлардим.