Мураббийлик фаолияти жуда қийин бўлган касблардан бири. Чунки эртага бу ерда, кейин эса бошқа жойда бўлади. Яъни, мураббийнинг иши натижа билан ўлчанади. Натижа бўлса ишлар беш, акси бўлса, барчасига жавобгар шубҳасиз мураббий бўлади.
Шу боис тез-тез клубларда бош мураббийларнинг истеъфолари ёки тайинланувлари рўй беради ва бу табиий, нормал ҳолат. Бир неча кун илгари «Хоразм» клубида бош мураббий ўзгарди. Сергей Токов ўрнини Вали Султонов эгаллади.
Сергей Токов мавсум бошида «Хоразм» бош мураббийи сифатида ишга киришганди. 21-турдан кейин эса у қониқарсиз натижалар фонида истеъфога чиқарилди. Жамоа Сергей Султанович бошчилигида 21 та ўйинда 5 ғалаба, 6 дуранг ва 10 мағлубият қайд этиб, мусобақа жадвалида 21 очко билан 13-ўринда бормоқда.
Токов клуб билан хайрлашганидан кейин Tribuna.uz нашрига интервю берди.
- Сергей Султанович, «Хоразм» клубидан истеъфога чиқишингизни қандай қабул қилдингиз?
- Салом. Биринчи саволингизга шундай жавоб берсам: истеъфони мутлақо нормал қабул қилдим. Чунки мураббийлар, футболчилар, айниқса, мураббийларнинг тақдири шундай эканини тушунаман: бугун ишлайсиз, эртага эса натижадан қатъи назар, исталган вақтда ишдан бўшатишлари мумкин. Бунинг турли сабаблари бўлади.
Шунинг учун мураббийнинг тақдири шундай эканини англайман: бугун сиз бу ерда кераксиз, эртага эса керак бўлмаслигингиз мумкин. Бугун бир жамоага таклиф қилишади, эртага эса бошқа жамоага чақиришади. Кимдир қаердадир бир ой ишлайди, кимдир икки ой, кимдир олти ой, яна кимдир бир йил. Айниқса, Ўзбекистонда бу ҳолат кўп учрайди.
Бизда мураббийлар жуда тез-тез алмашади. Мураббийлар бир неча йил давомида ишлайдиган жамоалар эса жуда кам. Бу бизда жуда кам учрайдиган ҳолат.
- «Хоразм» сўнгги бор 16-турда «Машъал» устидан ғалаба қозонган эди. Агар адашмасам, шундан кейин жамоа икки марта дуранг ўйнаб, учта мағлубиятга учради. Айнан шу натижалар истеъфога чиқишингизнинг асосий сабаби бўлдими?
- Ҳа, сўнгги бор жамоа «Машъал»ни мағлуб этган эди. Шундан кейин Самарқанднинг «Динамо»си билан дуранг ўйнадик. «Локомотив», «Андижон» ва сафарда ОКМКга мағлуб бўлдик. «Сўғдиёна» билан ҳам дуранг қайд этдик. Лекин шуни ҳам инобатга олиш керакки, бу ўйинларда рақибларимиз жуда яхши жамоалар эди. Айниқса, биз мағлуб бўлган жамоаларнинг футболчилар танлови бизнинг таркибимиздан анча юқори даражада. Аммо ўйин жиҳатидан, агар учрашувларни кузатган бўлсангиз, биз бу жамоалардан, умуман олганда, кам жойимиз йўқ эди.
«Андижон»га қарши учрашувнинг биринчи бўлимида жуда яхши иккита голли вазиятимиз бўлди. Аммо, эҳтимол, шу жамоаларга қарши ғалабаларга эришиш учун қаердадир маҳорат етишмади.
ОКМК билан ўйинда ҳам, умуман олганда, ўйин жиҳатидан рақибдан кам жойимиз бўлмади. Албатта, хатолар ва вазиятлар бўлди. «Сўғдиёна»ни ҳам ўз майдонимизда мағлуб этишимиз керак эди. Яхши имкониятларимиз бўлди. Деярли икки бўлим давомида ўйинда устунлик қилдик.
Аммо бу — футбол. Ҳар доим ҳам яхши ва яхшироқ ўйнаган жамоа ғалаба қозонавермайди. Шунинг учун мен буларнинг барчасини тушунаман.
Албатта, менинг билишимча, раҳбариятда ҳам асосий норозилик, эҳтимол, ўйинларда мағлуб бўлаётганимиз билан боғлиқ бўлган. Раҳбарият кўпроқ ғалабаларни қўлга киритишни ва турнир жадвалида юқорироқ ўринда бўлишни истаган. Бу уларнинг танлови. Мен бу қарорни қабул қиламан. Шунинг учун бу борада ҳеч қандай қийинчилик ёки муаммога дуч келмадим.
- Воқеалар ривожи айнан шундай тус олишини кутмаганмидингиз?
- Ушбу саволга келадиган бўлсак, ҳа, бу қарор мен учун кутилмаган бўлмади. Чунки мағлубиятлардан кейин раҳбариятнинг норозилиги сезилиб турарди. Албатта, ўзимни оқлашни истамайман. Мен реалистман. Футбол кўп қиррали ўйин ва ҳар доим ҳам ҳамма нарса сен режалаштирганингдек бўлавермайди.
Биз ҳаракат қилдик, ўйнадик, айрим учрашувларда яхши футбол кўрсатдик, аммо ғалаба қозона олмадик. Раҳбарият эса юқорироқ натижа кутаётган эди. Шунинг учун раҳбарият томонидан норозилик борлиги аллақачон сезилаётганди. Шу боис сўнгги уй учрашувида ғалаба қозона олмаганимиздан кейин раҳбарият шундай қарор қабул қилиши мумкинлигини тушуниб турган эдим. Мен ҳам бунга тайёр эдим. Албатта, ўз томонимдан ҳам кўпроқ натижа бўлишини, раҳбариятнинг ишончи янада юқори бўлишини истардим. Энди эса янги мураббий билан улар кўпроқ ғалабаларга эришишсин, деб тилайман. Умуман, бу борада менда ҳеч қандай муаммо йўқ.
- Клубдаги фаолиятингиз даврида қаерда хато қилдим, деб ҳисоблайсиз?
- Хато ҳақида нима дейишни билмайман. Балки буни хато деб эмас, жамоани шакллантиришдаги қийинчилик, деб аташ тўғрироқдир. Чунки таркибни кучайтириш, ўйинни янгилаш учун бизда футболчилар етарли эмасди.
Бундан ташқари, майса қопламаларининг доимий алмашиб туриши ҳам қийинчилик туғдирди. Уйда доим сунъий майдонда ўйнаймиз, кейин табиий майдонда ўйнаш учун сафарга чиқамиз, сўнг яна сунъий майдонга қайтамиз. Баъзида ўйиндан кейин футболчилар жуда чарчаб қоларди. Асосий таркибдаги муҳим футболчилар учрашувга икки-уч кун қолганда машғулотларда тўлиқ иштирок эта олмасди. Уларнинг ўрнини тенг даражадаги футболчилар билан тўлдириш имконияти ҳам йўқ эди. Шунинг учун жамоа ва футболчиларни тайёрлаш жараёнида маълум қийинчиликлар бўлди.
Эҳтимол, бу ерда менинг хатоим ҳам бордир. Яъни, раҳбарият олдида таркибни янада сифатли футболчилар билан кучайтириш масаласида қатъийроқ туришим керак эди. Балки бу ҳам осон бўлмагандир. Чунки ҳозир кўплаб жамоалар молиявий жиҳатдан анча барқарор бўлиб қолди. Айниқса, шу йилда яхши молиявий имкониятларга эга клублар кўпайди ва улар яхши футболчиларга юқори маош таклиф қилмоқда. Биз улар билан рақобатлашишда анча қийналдик.
Биз ўзимизга таклиф қилган бир қатор футболчилар бизнинг жамоага келишдан бош тортиб, молиявий имкониятлари юқорироқ клубларни танлашди. Масалан, «Навбаҳор», «Андижон», ОКМК каби жамоалар билан бу борада рақобатлашиш биз учун бироз қийин бўлди.
Эҳтимол, менинг хатоим шунда бўлгандир: бу менинг майдонлар ва таркиб билан боғлиқ шундай муаммолар мавжуд бўлган клубдаги биринчи иш тажрибам эди. Қолаверса, иккинчи даврада жамоа ўйинини кучайтиришга ёш футболчилар ёрдам беради, деб умид қилгандим. Лекин ёшлар билан ҳам маълум қийинчиликлар бўлди. Бир қатор ёш футболчилар доимий равишда жароҳат олишди. Балки бу жароҳатларнинг айримлари сунъий майдон билан ҳам боғлиқ бўлгандир. Шу сабабли улар оптимал формага чиқа олишмади. Уларни асосий таркибга босқичма-босқич тайёрлаш жуда қийин бўлди. Натижада улардан тўлиқ фойдаланиб, жамоа ўйинини кучайтириш имконияти бўлмади.
- Яқин келажак учун қандай режаларингиз бор?
- Яқин келажак учун режаларингиз қандай? Ҳозирда ўз академиямда ишларим жуда кўп, етарлича машғулман. У ерда иқтидорли футболчиларни тарбиялаяпмиз. Ишлар қизғин, яхшилашимиз керак бўлган жиҳатлар ҳам, ишлашимиз лозим бўлган йўналишлар ҳам кўп. Шунинг учун футбол бўйича ўз билимларим ва тажрибамни футболчиларни ривожлантиришга сарфлашда давом этаман.
- Сизнингча, бу йил чемпионлик унвони ва Ўзбекистон Кубогини қайси жамоалар қўлга киритади?
- Ўзбекистондаги чемпионлик масаласига келадиган бўлсак, менимча, ҳаммага маълум — асосий кураш ҳозирча икки жамоа - «Пахтакор» ва «Нефтчи» ўртасида кечмоқда. Қайсидир маънода «Навбаҳор» ҳам уларга яқин турибди ва чемпионлик учун курашга қўшилишга ҳаракат қиляпти.
Ростини айтсам, бу саволга жавоб бериш бироз қийин. Эҳтимол, «Нефтчи»га кўпроқ устунлик берган бўлардим. Лекин улардан қай бири икки фронтда кўпроқ барқарор ва рақобатбардош бўла олади? Улар учун Ўзбекистон Кубоги ҳам бор, яъни уч фронтда ўйнашларига тўғри келади. Шу билан бирга, «Нефтчи» айнан Чемпионлар лигасидаги иштирок учун легионерлар билан таркибини кучайтирди.
«Пахтакор» эса Чемпионлар лигаси ва чемпионатда иштирок этмоқда. Шунинг учун қайси жамоа бу юқори юкламаларга яхшироқ дош берса, менимча, чемпионликка ҳам ўша жамоа эга бўлади.
Умуман, ҳар икки жамоа учун ҳам жуда қийин бўлади, чунки бир вақтнинг ўзида Чемпионлар лигаси ва чемпионатда ўйнаш осон эмас. Шунинг учун «Навбаҳор»нинг ҳам чемпионлик пойгасига қўшилиш учун яхши имкониятлари бор, деб ўйлайман.
Кўп нарса ўзаро учрашувларга боғлиқ бўлади. Масалан, «Навбаҳор» «Пахтакор» ва «Нефтчи»га қарши ўйинларда қандай натижа қайд этади — бу жуда муҳим. Агар улар бу учрашувларда ғалаба қозона олса, чемпионлик учун жуда яхши имкониятга эга бўлади. Ҳозирги таркиб ва ўйин жиҳатидан, менимча, «Пахтакор» ва «Нефтчи» деярли тенг жамоалар. Кўрамиз, ҳали олдинда ўйинлар кўп.
Шундай бўлса-да, менга «Нефтчи»нинг ўйинида барқарорлик бироз кўпроқдек туюляпти. Камида сўнгги ўйинларга қарайдиган бўлсак, улар кўп учрашувларда мағлубиятга учрамади. Менимча, Чемпионлар лигасида ёрдам берадиган легионерлар билан таркибнинг кучайтирилгани ҳисобига чемпионатда ҳам уларга бироз енгилроқ бўлади.
