Ўзбекистон Кубоги чорак финалидаги «Навбаҳор» - «Ғазалкент» (3:1) учрашувидан кейинги матбуот анжуманида меҳмонлар бош мураббийи Зайниддин Тожиев матбуот анжуманида қатнашди.
— «Ғазалкент» жамоамиз учун буни оддий ўйин деб ҳисобласак ҳам бўлади. Нимага? Чунки биз асосан ёш болаларни йиғганмиз. Уларнинг кўпчилиги Биринчи лигада ҳам, катта майдонларда, катта саҳналарда ҳам ўйнамаган.
Бугун мухлисларга миннатдорчилик билдирмоқчиман. Нимага? Чунки бундай атмосферани яратиш... Менимча, бугун болаларим тўрт карра кучли бўлишди. Бундай муҳитда ўйнаш ҳаммага ҳам насиб этавермайди. Бунинг учун масъулиятни ҳис қилиш керак.
Биринчи бўлимга келадиган бўлсак, барибир ҳаяжон бўлди. Тез орада иккита гол ўтказиб юбордик. Лекин биринчи бўлимдан кейин болалар билан анча кўп гаплашдим. Уларга: «Бугун сизлар учун имтиҳон. Ўзингизни, нималарга қодир эканингизни кўрсатинглар. Биз учун ҳисобнинг 3:0 ёки 4:0 бўлиши муҳим эмас. Фақат ўз маҳоратингизни намойиш этинглар», деб маслаҳат бердим.
Лекин кўз тегмасин, иккинчи бўлимда болалар ўзларини анча ўнглаб олишди ва яхши ҳужумлар ташкил этишди. «Навбаҳор» чемпионлик учун курашаётган жамоа. Бизни таққослайдиган бўлсак, масалан, «Олимпик» лойиҳаси ташкил этилганида Темур Кападзе ўз ортидан футболчиларни тарбиялаб, уларни танлаб келганди. Ҳозир бу ерда ҳам ўша лойиҳа орқали кашф этилган футболчиларнинг 50 фоизи бор.
Ўйиндан олдин болаларимга: «Бугун сизларга бошқача назар билан қарашади. Нимага? Чунки сизлар ҳам худди шундай лойиҳанинг фарзандларисиз. Фақат бизники хусусий лойиҳа, уларники эса бошқача», дедим. Шунинг учун сизлар ҳам улардан кам жойингиз йўқ. Бу лойиҳа давомий бўлиши керак. Бугун стадионга беш мингдан ортиқ мухлис келган бўлса керак. «Ҳаракатингиз билан шу лойиҳанинг давомийлигини таъминлайсизлар», деган гаплар билан уларни майдонга туширдик.
Наманганлик мухлисларни Кубокнинг кейинги босқичига чиқишгани билан табриклайман. Бизга келсак, Пролигада бажаришимиз керак бўлган вазифаларимиз бор. Худо хоҳласа, болаларни тиклаб, чемпионатни якунлаймиз.
— Ёш футболчилар яхши шаклланаётгани кўриниб турибди. Лекин бугунги ўйиннинг айрим қисмларида концентрацияни сақлаб қолишган бўлса-да, кўп ҳолларда бу кўзга ташланмади. Бу мураббий кўрсатмаси билан боғлиқмиди ёки рақиб жамоа уларга бир хил суръатда футбол намойиш этишга имкон бермадими?
— Йўқ, барибир болалар ёш. Улар бундай савияда, бундай босим остида, стадион мухлислар билан тўлган шароитда ўйнашмаган. Хоҳлайсизми-йўқми, улар ёш футболчилар, ҳаяжон бўлади. Тўғри пас бериш керак бўлган вазиятда ҳам ҳаяжонланиб, тўпни чапга ёки ўнгга узатиб юборишади.
Бу тажриба орқали аста-секин ўзгаради. Ана шундай ўйинлар орқали улар кучли бўлишади. Мен бекорга «тўрт карра кучли бўлишди», демадим. Чунки уларни ўз тенгдошлари билан ўйнатсангиз, бемалол ҳаракат қилишади.
Аслида, бу болалар U-19 жамоасида ўйнаган футболчилар. Лекин шу босқичгача етиб келишди, «Динамо» билан ҳам, «Қўқон-1912» билан ҳам ўйнашди. Энди эса «Навбаҳор»га қарши майдонга тушишди. Шу босқичгача ғалаба қозониб келишди, бугун ҳам ёмон ўйнашмади.
Бунинг барчаси тажриба орқали шаклланади. Ана шундай муҳитга тушиб, босимни ҳис қилган ҳолда ўйнашса, кейин кучли бўлишади. Инсон ўз-ўзидан кучли бўлиб қолмайди, фақат машғулот ўтказиш билан ҳам бунинг иложи йўқ. Ана шундай кучли жамоаларга қарши ўзини кўрсата олсагина, бир-икки поғона юқорига кўтарилади.
— Футболчилик фаолиятингиз давомида «Навбаҳор»га қарши Наманганда кўп марта ўйнагансиз. Мураббий сифатида эса назаримда, илк бор Наманган марказий стадионида майдонга тушдингиз. Футболчилик даврингиздаги эмас, айнан мураббийлик фаолиятингиздаги таассуротларингиз ва ҳиссиётларингиз қандай бўлди?
— Муҳит бошқача. Барибир, водийга келсангиз, муҳит ўзгача бўлади. Футбол ўйнаётганингизни қаранг. Болаларим ҳам шундай майдонда ўйнашди. Майдоннинг текислигига, чиройига қаранг. Мухлислар... Улар бундай жойларда ўйнашмаган.
Шунинг учун бугун болаларимнинг кўпчилиги ҳатто йиғлашди. Йиғласа, яхши. Лекин улар «Ҳар қандай вазиятда ҳам яхшироқ ўйнашим мумкин эди», деган фикр билан йиғлашяпти. Шунинг учун ҳам бекорга улар бугун анча кучайди, демадим.
Ана шундай ўйинлар орқали улар катта футболга дадил қадам ташлашади. Худо хоҳласа, эртага «Навбаҳор»дами, «Пахтакор»дами, «Бунёдкор»дами ёки хориждами — бемалол ўйнай оладиган даражага етишади.
Нимага десангиз, барча ишлар режа асосида амалга оширилмоқда. Тизимимиз бор ва уни бузадиган жойимиз йўқ. Витаминлар билан таъминлаш ҳам аъло даражада. Болаларда фақат хоҳиш бўлиши керак. Олдига мақсад қўйиб, шу мақсад сари интилиши керак. Мақсад бўлса, унга интилишса, улардан катта футболчилар етишиб чиқиши аниқ.
Чунки шароит, витаминлар, тикланиш жараёни — ҳамма нарса аъло даражада. Фақат хоҳиш керак. Машғулотга чиқдингми, бир ярим соат давомида бор кучингни бер. Кейин дам ол, овқатлан ва яна машғулотга чиқиб, бор кучинг билан ишла. Улардан талаб қилинадигани шу.
— Ўзбекистон Кубогида тўртта жамоа қолди. «Навбаҳор» бугунги ғалабасидан кейин ярим финалга чиқди. Жамоанинг Ўзбекистон Кубогини қўлга киритиш имкониятларини қандай баҳолайсиз?
— Ҳозир «Навбаҳор»ни юқори баҳолаган бўлардим. Негаки, жамоа чемпионат давомида ҳам яхши ўйин кўрсатиб келмоқда. Масалан, «Пахтакор» билан дуранг ўйнаганидан кейин чемпионлик учун кураш янада қизиқарли тус олди.
Лекин чемпионлик учун курашиш, шу даражага етиб келиш ўз-ўзидан бўладиган иш эмас. Бу мураббийнинг меҳнати, селекцияси, ўз ғояларини жамоада қанчалик тўғри қўллай олиши билан боғлиқ. Худо хоҳласа, фақат олға! Кубокни қўлга киритишсин, нимага олмасин? Улар бунга лойиқ.
— Бугун жамоа билан бирга марказий стадионга Гаджи Гаджиев келганини кўрдик. Шу ҳақда ҳам маълумот берсангиз.
— У киши бугун келдилар ва йиллик режаларимизни кўриб чиқдилар. Камчиликларимиз, тўғрилашимиз керак бўлган жиҳатлар ҳақида қисқача тушунтиришлар бериб кетяптилар. Худо хоҳласа, ҳозир учиб кетадилар. Кейин шартнома имзоланса, келаси йили у киши мураббийлар штабида биз билан бирга ишлайди.
— Жамоангиз ҳозирча Пролигада тўртинчи ўринда бормоқда. Ҳали барча имкониятлар бор. Бу мавсум учун жамоа олдига қандай мақсад қўйилган?
— Умуман, аниқ мақсад қўйилмаган. Буни очиқ-ойдин айтаман, йил бошидан бери ҳам шуни таъкидлаб келаман. Биринчи ёки иккинчи ўринни эгаллаш каби вазифа умуман қўйилмаган.
Бизнинг мақсадимиз — болаларни ўстириш ва катта футболга етказиб бериш. Олдимизга қўйилган ягона вазифа шу. Шунга қарамай, ҳозир тўртинчи ўринда бормоқдамиз. Худо хоҳласа, болалар билан келишган ҳолда бор куч ва ғайратимизни ишга солиб, кучли бешликка киришга ҳаракат қиляпмиз.
— Келаси мавсумда жамоанинг асосий ўзагини сақлаб қола оласизми?
— Жамоа ўзагини сақлаб қолиш бошқа масала. Ким кетиши керак бўлса, кетади, унинг ўрнига ёшроқ футболчиларни оламиз. Бизнинг мақсадимиз — футболчи вояга етдими, уни катта футболга чиқариш. Вояга етган болаларни бошқа жамоаларга ўтказамиз. Уларнинг ўрнига эса янги ёшлар келаверади.
Истеъдодлар жуда кўп. Ҳар бирига имконият яратиш керак. Ҳозир Пролиганинг савияси ҳам кўтарилди ва бу ерда иштирок этаётганимиз бизга жуда қўл келяпти. Рақобат кучли бўлгани учун болаларимиз тезроқ вояга етишяпти, улғайишяпти.
Шунинг учун Пролигада иштирок этиш ва футболчиларимизни шу орқали ривожлантириш биз учун маъқул.
Бу йил охирида ва келаси йили таркибга қўшиладиган футболчиларимиз 2010–2011 йилларда туғилган болалар бўлади. Биз селекция ишларини қуйи ёш тоифаларидан бошлаймиз. Вилоятма-вилоят юриб, иқтидорларни излаймиз. Селекция ишларимиз жуда яхши йўлга қўйилган. Қайси футболчи қаерда, қайси вилоятда экани бўйича рўйхатларимиз ҳам бор.
Бу жараён доимий давом этади, тўхтаб қолмайди. Вояга етган футболчиларни катта футболга чиқараверамиз. Уларни шу ерда ушлаб ўтириб, «етиштирамиз» деб қолишдан нима фойда? Фойдаси йўқ. Мақсадимиз — уларни юқорига олиб чиқиш. Қанча кўп футболчини катта футболга етказсак, бу бизнинг меҳнатимиз самараси бўлади.
Агар футболчиларни юқорига чиқара олмасак, демак, бизни алмаштириш керак. Ўрнимизга болаларни яхшироқ ривожлантира оладиган мутахассисни қўйиш лозим. Бунинг ҳеч қандай муаммоси йўқ.
— Сиз ўз вақтида мамлакатимизда кучли ҳужумчилардан бири бўлгансиз. Сўнгги пайтларда ўзбек ҳужумчиларининг самарадорлиги пасайиб кетди. Тўпурарлар орасида кўпроқ хорижлик футболчилар кўзга ташланмоқда. Бунинг сабабини нимада деб биласиз?
— Ҳозир бу мавзуни кўтаряпсиз. Лекин ҳар бир жамоанинг олдига муайян вазифа қўйилади, тўғрими? Ҳамма ҳам ёш футболчиларни ўйнатмаяпти. Ким гол ураётган бўлса, ўшани майдонга туширади.
Бизнинг давримизга қайтсак, ҳар бир жамоада ўзбек ҳужумчилари бор эди. Масалан, Неъматуллоҳ Қуттибоев бор эди. Унинг ортидан Бақоев, ёш Фарҳод Тожиев, Анвар Солиев, Александр Гейнрих каби футболчилар бор эди.
Тасаввур қилинг, Неъматуллоҳ ака кетганидан кейин унинг ўрнини босадиган футболчилар бор эди. Ҳозир ҳам бир-иккита футболчи кетса, уларнинг ўрнини босадиганлар топилиши мумкин. Чунки ўша пайтларда ёшларга бир жамоада ўйнаб, ўзини кўрсатиш ва имкониятдан фойдаланиш имкони берилган.
Ҳозир эса ким ёшларга шундай имконият беряпти? Ёш футболчилар жуда кўп.
Лекин мураббийлар олдига натижа кўрсатиш вазифаси қўйилади. Агар натижа бўлмаса, мураббийни ишдан бўшатишади ёки алмаштиришади. Шундай шароитда ёш футболчиларга қачон имконият берилади? Уларни қаерда ўстириш керак? U-21 жамоаларидами? У ерда ҳам савия унчалик юқори эмас. Лекин барибир уларни ривожлантириш керак.
Ёш футболчини ўстирмоқчи бўлсангиз, унга имконият беришингиз шарт. Масалан, биз 2011 йилда туғилган футболчиларни ҳам майдонга туширяпмиз. Чунки бизнинг олдимизга натижа бўйича аниқ вазифа қўйилмаган, аммо мақсадимиз бор.
Ёшларга имконият беряпмизми — беряпмиз. Улар майдонга тушиб ўйнашяптими — ўйнашяпти. Кучайишяптими — кучайишяпти. Тажриба орттиришяптими — орттиришяпти.
Бу масала кўпроқ раҳбариятга боғлиқ. Чунки натижага эришиш ва футболчи етиштириш ҳар доим ҳам бир-бирига мос келавермайди. Баъзан бирини танлашга тўғри келади: ё натижани, ё футболчиларни ривожлантиришни. Бу иккиси ҳар доим ҳам бир нуқтада кесишмайди. Бунинг ўз ҳисоб-китоби бор», - дея Тожиевнинг сўзларини келтиради Tribuna.uz мухбири.
